Auschwitz-Birkenau was een complex van concentratiekampen dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland gebruikt werd om miljoenen onschuldige mensen te vermoorden.
Er bestaan drie manieren om Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum te bezoeken: zelfstandig, met een georganiseerde toeristentour vanuit Kraków of met een officiële gids van het museum. Wij kozen voor de laatste optie; een rondleiding georganiseerd door het museum zelf. Deze worden in meerdere talen georganiseerd (Pools, Engels, Frans, Duits, Italiaans, etc.).
De gemakkelijkste manier om in Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum te geraken, is met de bus vanuit de nabijgelegen stad Kraków. De Poolse busmaatschappij Lajkonik vertrekt op regelmatige basis vanuit Kraków busstation (gelegen achter het treinstation Kraków Glowny) naar Oświęcim (de Poolse naam van Auschwitz). De tickets voor deze busrit dien je op voorhand te kopen via de website van Lajkonik. De bus zet je af voor de ingang van het museum. De busrit zelf duurt ongeveer anderhalf uur. Ook goed om te weten is dat je het uur van de busrit die je boekt, niet kan veranderen eens je betaald hebt.
De officiële rondleidingen in Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum nemen ongeveer drie uur in beslag. De tickets voor een rondleiding dien je op voorhand online te kopen op de officiële website. De prijs in 2025 is 130 Poolse zloty p.p. (ongeveer 30 euro). Zorg dat je tijdig boekt want de plaatsen zijn beperkt.
Je kan je bij de ingang van het museum ten vroegste 15 minuten op voorhand aanmelden. Vervolgens ga je door een security controle zoals je dat op een luchthaven doet. Je mag geen grote rugzak of bagage mee naar binnen nemen. Eenmaal je tourgids bekend is, krijg je een koptelefoon en een zendertje waardoor je de gids kan horen praten.
Tijdens de rondleiding zelf vonden wij dat er door de gids maar bitter weinig uitleg gegeven werd en dat alles snel vooruit moest gaan. In de barakken, waar nu museums zijn, staat tevens heel weinig uitleg. Meer dan alleen een paar foto’s en een korte tekst valt er meestal niet te zien. De verschillende groepen liepen eigenlijk de hele tijd achter elkaar aan waardoor we soms ook met andere rondleidingen in dezelfde kamer stonden. Hierdoor was het soms moeilijk om de gids te verstaan.
Het eerste gedeelte van de rondleiding gaat door in concentratiekamp Auschwitz I. Deze rondleiding neemt ongeveer anderhalf uur in beslag. Hier zie je onder andere de werkbarakken, de gaskamer en de verbrandingskamer. In sommige van deze barakken ga je binnen en krijg je uitleg over de gebeurtenissen. Je ziet er foto’s van gevangenen, schoenen en kleren alsook koffers van de slachtoffers. In ieder geval heel veel momenten waar je alleen maar stil van kan worden. In het laatste deel van de rondleiding wandel je door de gaskamer en de verbrandingskamer.
Het tweede gedeelte van de rondleiding gaat door in concentratiekamp Auschwitz II-Birkenau. Birkenau ligt op ongeveer drie kilometer van Auschwitz. Met een gratis shuttlebus brengen ze je naar de ingang van het concentratiekamp Auschwitz II-Birkenau. Deze transfer ervaarden wij als een nogal ongeorganiseerd en chaotisch boeltje. Eenmaal je uit de bus stapt, dien je je gids terug te zoeken aangezien er ook nog heel veel andere tourgroepen op dezelfde bus zitten.
Met je gids wandel je langs de treinsporen waar de gevangenen na een meestal dagenlange treinrit uitgehongerd en verzwakt aankwamen. Aan beide kanten van het kamp zie je de overblijfselen van de barakken waar ze de mensen instopten die niet onmiddellijk naar de gaskamers gebracht werden omdat ze nog nuttig konden zijn voor diverse werken. De gaskamers en de verbrandingskamers werden op het laatste moment vernietigd door de Duitsers. Hier zie je alleen nog maar ruïnes van deze gruwelijke plek.
De laatste stop van de rondleiding in Auschwitz II-Birkenau is een bezoek aan een van de overgebleven barakken waar de mensen moesten slapen. Met veel te veel werden ze in onhygiënische omstandigheden in deze barakken ondergebracht. Het bed bestond uit enkele houten planken en een beetje stro. Bij slecht weer, of tijdens de winter, was het binnen modderig en vochtig. Velen van de gevangenen stierven omwille van de slechte leefomstandigheden of maakten er zelf een einde aan.
Na de rondleiding in concentratiekamp Auschwitz II-Birkenau neem je weer dezelfde shuttlebus terug naar de ingang van het museum.
Goed om weten:
Tussen de rondleiding in concentratiekamp Auschwitz I en in concentratiekamp Auschwitz II-Birkenau is er een pauze voorzien van circa 20 minuten. Aan de ingang van Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum is er een groot restaurant waar je eventueel iets kan eten en drinken.
Hou er rekening mee dat als het regent sommige gedeeltes van de rondleiding (zeker in Auschwitz II-Birkenau) modderig en vuil kunnen zijn. Je mag bijna overal foto’s nemen, de gids geeft op voorhand aan waar dat bijvoorbeeld niet mag. Poserende of grappige poses zijn uiteraard niet op z’n plaats uit respect voor de vele slachtoffers. Er moet veel gewandeld worden tijdens deze drie uur durende rondleiding. Plaats of tijd om te zitten is er dus niet. Hou hier rekening mee als je bijvoorbeeld slecht te been bent.
Een bezoek aan Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum wordt afgeraden voor kinderen jonger dan 14 jaar. Lees voor je bezoek zeker nog eens de actuele praktische informatie na op de officiële website.
Lees ook:
- Treinreis door Polen
- Kraków Stare Miasto
- 5 leuke buurten in Kraków
- Warszawa Stare Miasto
- Gdańsk
- Toruń
- Poznań
- Hiken in het Poolse Tatragebergte